Jaarsymposium 10 maart 2016: ‘Plicht tot Mantelzorg?’

Graag nodigen we u uit voor het jaarsymposium van de Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek, met dit jaar als thema: ‘Plicht tot mantelzorg?’

Datum: 10 maart 2016

12.30 – 13.00 Algemene ledenvergadering NVBe (zaal 020)
13.00 – 13.30 Inloop (Collegezaal 024)
13.30 – 17.00 Jaarsymposium Plicht tot Mantelzorg?
17.00 Borrel

Locatie: Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO), Universiteit Utrecht
Bijlhouwerstraat 6, 3511 ZC Utrecht (google map)
Zaal 020 (ALV) en Collegezaal 024 (jaarsymposium)

Dr. Pieter Dronkers en prof. dr. Frans Vosman (beiden Universiteit voor Humanistiek) schreven dit jaar het NVBe pre-advies.

In de jaarvergadering staat de ethische vraag naar de ‘plicht’ tot mantelzorg centraal. Mantelzorg lijkt vooral een term uit het politieke domein: kan daar een ethische fundering voor gevonden worden, en zo ja, is die morele plicht vervolgens weer politiek afdwingbaar?

Zij zullen het jaarsymposium openen met een presentatie van hun pre-advies.

Daarop volgen drie commentaren:
Dr. Pol Maclaine Pont (afdeling Technology Assessment van het Rathenau Instituut) spreekt vanuit haar ervaring als mantelzorger.
Dr. Jos Kole is de eerste auteur van het CEG-signalement over ethische aspecten van samenwerken in de wijk. Hij spreekt op persoonlijke, professionele titel.
Drs. Linda Hilhorst is strateeg van het ministerie van VWS, zij spreekt op persoonlijke titel met kennis van de strategische beleidsvragen.
Samen zullen zij de discussie aanzwengelen.

Deelnemen?
U kunt zich aanmelden bij Joyce Bruin, joyce@verenigingenbeheer.nl. Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding jaarsymposium 2016 NVBe’. Vermeld in uw bericht svp of u NVBe-lid bent. Na aanmelding ontvangt u per mail een bevestiging van deelname en (indien geen NVBe-lid) een factuur. Ook zal u (na evt. betaling) het pre-advies worden toegezonden. De leden van de NVBe ontvangen de documenten voor de ledenvergadering per mail. Deelname voor NVBe-leden is gratis en voor niet-leden 12,50 euro.

BMH t1578_1 (1)‘Sint Maarten’, collectie Museum Catharijneconvent, Utrecht

Over het pre-advies:

‘Mantelzorg en burgerplicht’
Waarom een zorgzame samenleving om een zorgzame overheid vraagt
Pieter Dronkers en Frans Vosman

Bestaat er een morele plicht tot mantelzorg? Die vraag is relevant nu de overheid zorgvragers stimuleert om eerst hun eigen netwerk maximaal in te schakelen voordat een verzoek om steun uit publieke middelen wordt beoordeeld. Moeten familieleden, vrienden en buren zich moreel verplicht voelen om zorg en ondersteuning te verlenen?

Gezien de prominente plek die mantelzorg in het overheidsbeleid inneemt is de vraag relevant: is er een morele plicht tot mantelzorg? Bestudering van die vraag helpt bij het doordenken van kwesties als: staat het mensen ook vrij om te besluiten niet als mantelzorger op te treden zonder zich daar gelijk voor te hoeven verantwoorden? Hoe moeten burgers hun verantwoordelijkheid rondom mantelzorg eigenlijk interpreteren? En hoe ver mag de overheid gaan in het verleiden van burgers tot het verlenen van mantelzorg?

Doel van dit pre-advies is om de morele status van mantelzorg te onderzoeken. De politieke context waarin deze vorm van zorg aan de orde komt, vormt integraal onderdeel van onze analyse. Immers, het concept ‘mantelzorg’ is een politieke constructie die functioneert binnen een specifieke beleidscontext.

Pieter Dronkers en Frans Vosman oriënteren zich in het preadvies primair op zorg-ethische literatuur. In dat domein is in de afgelopen jaren veel geschreven over de ethische en politieke betekenis van zorg. De auteurs concluderen dat uit zorg-ethisch perspectief er vraagtekens te plaatsen zijn bij de politiek-strategische constructie van mantelzorg. Zij betogen dat er inderdaad dringende morele redenen zijn om specifieke aandacht en zorg voor onze naasten te hebben, maar dat de discussie over die redenen niet het politiek-ethische vertoog over de zorgverantwoordelijkheid van de overheid kan vervangen. Zij zien drie samenhangende onwenselijke consequenties als dit wel gebeurt:
• zorg krijgt het karakter van een gift
• het politieke recht op zorg wordt uitgekleed
• zorgverantwoordelijkheden worden geprivatiseerd.
Zij pleiten daarom voor een politieke ethiek van de zorg.

Lid worden van de NVBe?
U bent van harte welkom als lid van de NVBe.
Op deze website (doorklikken naar ‘Lidmaatschap’) vindt u een formulier waarmee u zich kunt aanmelden als lid. Na aanmelding zult u een rekening ontvangen voor de contributie. Als uw betaling binnen is, wordt uw lidmaatschap definitief en zult u het Podium voor Bio-ethiek en de uitnodigingen voor NVBe-activiteiten ontvangen. De jaarlijkse contributie voor individuele leden bedraagt € 40. AIO’s en studenten betalen € 25.
Voor instituten kost het lidmaatschap jaarlijks € 175.
Voordelen?
1. Deelname aan nationaal interdisciplinair bio-ethisch netwerk.
2. Driemaandelijkse gratis ontvangst van het Podium voor bio-ethiek.
3. Uitnodiging en gratis toegang tot het NVBe-jaarsymposium en de jaarlijkse onderwijsmiddag.
4. Gratis ontvangst jaarlijks gepubliceerde pre-advies.

 

Onderwijsmiddag – 17 november 2015

Nieuwe vormen van ethiekonderwijs voor bèta’s en gamma’s

Maatschappelijk verantwoord innoveren is de nieuwe trend in Europa. Door het publiek actief te betrekken bij technisch-wetenschappelijke ontwikkelingen hoopt men een breed sociaal draagvlak voor innovaties te creëren. Van aankomende onderzoekers wordt daarom verwacht dat zij in staat zijn om in een open dialoog met gewone burgers de hieraan verbonden ethische dilemma’s te doorlichten en bestaande zorgen afdoende te beantwoorden. Het ethiekonderwijs moet bèta- en gamma-studenten de nodige bagage meegeven om hen op deze toekomstige rol voor te bereiden. Maar hoe doe je dat precies?

Momenteel wordt er volop geëxperimenteerd met nieuwe didactische technieken die de morele reflectie van scholieren en studenten over opkomende technologieën proberen te stimuleren zoals het gebruik van  film- en videofragmenten, toekomstscenario’s, analyse van metaforen en frame reflection. Een viertal sprekers zal ons met aansprekende voorbeelden laten zien hoe middelbare scholieren in de biologieles, aankomende synthetische biologen en aspirant-communicatiewetenschappers kunnen worden voorbereid op hun toekomstige rol in de ethische dialoog met de samenleving.

Er zal ruime gelegenheid zijn tot discussie tussen sprekers en het publiek.  Na afloop volgt een borrel.

Sprekers:

Marie-Christine Knippels (Freudenthal Instituut, Universiteit Utrecht) ‘Een dialoog in de klas over dilemma’s rondom genetica’ Presentatie (PDF)

Frank Kupper (Athena Instituut, Vrije Universiteit) ‘Ontdek wat je vindt in het Frame Reflection Lab’ Presentatie (PDF)

Wieke Betten (Athena Instituut, Vrije Universiteit) ‘Het stimuleren van de morele reflectie bij toekomstige synthetische biologen’ Presentatie (PDF)

Annemarie van Paassen (Kennis, Technologie & Innovatie, Wageningen Universiteit) ‘Hoe bereiden we communicatiewetenschappers-in-spe voor op de ethische discussie over synthetische biologie?’ Presentatie (PPT)

 

13.30-17.00 uur.

Belle van Zuylenzaal, Academiegebouw Utrecht, Domplein 29, 3512 JE Utrecht

Deelnemen? U kunt zich aanmelden voor de onderwijsmiddag via emailadres: ledenadministratie@nvbe.nl  Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding onderwijsmiddag NVBE 2015’. Schrijf in de email of u lid bent van de NVBe, of dat u lid wilt worden. Na aanmelding ontvangt u een bevestiging (leden) of een factuur (niet-leden). Deelname voor NVBe-leden is gratis en kost voor niet-leden €12,50.

Jaarsymposium: 5 maart 2015 – ‘Van Bioethiek naar Biopolitiek’

Graag nodigen we u uit voor het jaarsymposium van de Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek

“Van bio-ethiek naar bio-politiek”

De bio-ethische agenda en de uitdagingen van nieuwe technologie.

5 maart 2015

12.00u -13.00u:                 Algemene ledenvergadering NVBe

13.30u – 17.00u:                > Jaarsymposium Van bio-ethiek naar bio-politiek

> Uitreiking van de NVBe-prijs voor een bijdrage aan publiek debat op het gebied van de bio-ethiek

Sweelinckzaal, Drift 21, Utrecht

Dr. Dirk Stemerding (Rathenau Instituut) schrijft dit jaar het NVBe pre-advies. Uitgangspunt in het pre-advies is de toenemende convergentie tussen ontwikkelingen op het gebied van nanotechnologie, biotechnologie, informatietechnologie en cognitieve wetenschappen, ofwel NBIC convergentie. Het gaat om een verkenning van de vraag wat deze NBIC convergentie betekent voor de bio-ethiek. In hoeverre brengen deze ontwikkelingen voor de bio-ethiek nieuwe uitdagingen met zich mee, of zijn en blijven de ethische vragen die met deze ontwikkelingen worden opgeroepen van een voor de bio-ethiek vertrouwde soort?

Prof. dr. Tsjalling Swierstra (Universiteit Maastricht) en dr. Annelien Bredenoord (Universiteit Utrecht) zullen op het pre-advies reageren, net als een referent die de consequenties van de beschreven ontwikkelingen in de beroepspraktijk merkt. Samen zullen zij de discussie aanzwengelen.

Bij deze gelegenheid zal ook de NVBe-prijs worden uitgereikt. Dit jaar zal de prijs worden toegekend aan een originele, inspirerende en(/of) diepgaande bijdrage aan publiek debat op het gebied van de bio-ethiek.

Deelnemen?

U kunt zich aanmelden bij Suzanne van Vliet (s.vanVliet@uu.nl). Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding jaarsymposium 2015 NVBe’. Na aanmelding ontvangt u per mail een bevestiging van deelname en (indien geen NVBe-lid) een factuur. Ook zal u het pre-advies en de documenten voor de ledenvergadering worden toegezonden.

Deelname voor NVBe-leden is gratis en voor niet-leden 12,50 euro. Graag vooraf betalen. Bij afmelding van minder dan 1 week van tevoren is men een bedrag van 5 euro aan administratiekosten verschuldigd.

Nader info over de dag en het pre-advies: zie onder ‘jaarsymposium’

oproep! – NVBe-prijs 2015: Publiek debat op het gebied van de bio-ethiek

De Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek schrijft eens per drie jaar een competitie uit voor de NVBe-prijs, die tijdens het jaarsymposium wordt uitgereikt. In 2015 vindt het jaarsymposium plaats op 5 maart in Utrecht.

Eerder werd de prijs uitgereikt voor artikelen en boeken op het gebied van de bio-ethiek, de laatste keer naar een voorbeeld buiten de geschreven media. In 2015 zal de prijs worden toegekend aan een originele, inspirerende en(/of) diepgaande bijdrage aan:

 Publiek debat op het gebied van de bio-ethiek.

 Het gaat hierbij om een geschreven bijdrage – van krantenartikel tot boek tot website – aan een brede publieke discussie, of aan een debat dat zich voornamelijk afspeelt binnen een beroepsgroep, als het onderwerp maar ligt binnen het aandachtsgebied van de Vereniging. De inzendingen worden beoordeeld door een onafhankelijke jury.

Gegadigden worden van harte uitgenodigd om zich aan te melden en het geschreven product waarmee ze willen meedingen in te zenden. Ook is het mogelijk om (een product van) iemand anders voor te dragen.

De inzending dient te worden vergezeld van een korte (250 woorden) toelichting over de manier waarop deze inzending heeft bijgedragen aan het stimuleren en verdiepen van open bio-ethisch debat. Niet-digitale inzendingen graag in drievoud.

Sluitingsdatum: 1 februari 2015.

Inzendingen sturen naar: info@nvbe.nl met in de onderwerpregel: NVBe-prijs 2015

of per post:
Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek
NVBe-prijs 2015
p/a UU Janskerkhof 13a
3512 BL Utrecht

Criteria

De criteria voor de toekenning van de NVBe prijs sluiten aan bij de doelstellingen van de NVBe, zoals opgenomen in haar statuten:

  • het stimuleren van de bio-ethiek in relevante sectoren van de wetenschap en de samenleving;
  • het stimuleren van contacten tussen vertegenwoordigers uit verschillende vakgebieden, instellingen en organisaties die betrokken zijn bij bio-ethische kwesties;
  • het hooghouden van de waarde van een open discussie over verschillende bio-ethische problemen in wetenschap en samenleving;
  • het weergeven van de discussie in de bio-ethiek in Nederland.

Daar komt voor deze editie dus bij dat het gaat om een geschreven bijdrage – van krantenartikel tot boek tot website – aan een brede publieke discussie, of aan een debat dat zich voornamelijk afspeelt binnen een beroepsgroep.

Prijswinnaars ontvangen eer, een toespraak, juryrapport, certificaat en bloemen. De leden van het bestuur van de NVBe zijn, evenals de leden van de jury, uitgesloten van deelname.

Jury:

Ghislaine van Thiel (UMC Utrecht)

Gert Olthuis (Radboud UMC)

Clemens Driessen – vz – (Wageningen Universiteit)

Doel van deze prijsvraag is om waardering uit te spreken voor bijdragen aan publiek debat in de bioethiek, om het belang van dit debat te benadrukken en om daarbij inspirerende en originele voorbeelden van het verdiepen, verbreden, of gewoon voeren van debat breed onder de aandacht te brengen.

Podium: Overpijnzingen

Pijnbestrijding. Geen mensenrecht zonder mythen
Amanda Kluveld
Algofobie: een kwaal van de moderne mens?
Norbert Vogel
Naar draaglijke chronische pijn
Jasper de Jong en Lisan Ravensbergen
De pijn is voorbij
Joke Herngreen
Pijn: ervaring en uitdrukking
Wim Dekkers
Wat moet er worden geheeld?
Irene van de Giessen
Fourteen stations – Het verbeelden van pijnPDF
Ignace Schretlen
Anders kijken naar pijn door nieuwe DSM V
Wim Hullegie
Over innerlijke pijn
Kea Fogelberg
Pijn bij vissen
Bernice Bovenkerk
Overdenking: Pijn
Frank van de Poel

PDF

NVBe onderwijsmiddag 2014 “Nieuwe didactische werkvormen in het ethiekonderwijs aan niet-filosofen”

Datum: 18 november 2014.

Tijd: 13.30u – 17.00u

Locatie: Belle van Zuylenzaal, Academiegebouw Utrecht. Domplein 29, 3512 JE Utrecht

Klik hier voor een routebeschrijving naar het Academiegebouw.

Thema: Nieuwe didactische inzichten leiden tot nieuwe werkvormen. Dat geldt uiteraard ook in het ethiekonderwijs. Om de nieuwigheid op waarde te schatten, moeten we ons – opnieuw – afvragen wat we willen dat studenten leren. Wat moeten niet-ethici van ethiek weten? Gaat het bijvoorbeeld om het stimuleren van reflectie of om het aanleren van professioneel gedrag? Wat dragen de nieuwe werkvormen ertoe bij? Waarom zijn zij beter geschikt dan de oude? Wat is precies de functie van ethische theorieën en/of van inleefsessies, casus, film e.d. bij het bereiken van de doelstellingen van ons onderwijs?

Opzet: De middag wordt een combinatie van een interactief workshop-gedeelte en korte lezingen over de achtergronden en doelstellingen van ethiekonderwijs.

  1. We beginnen met interactieve workshops over de verschillende nieuwe werkvormen. Hier gaat het om het ervaren van nieuwe werkvormen en om het gesprek over de vraag wat we willen dat studenten leren. Wat dragen deze nieuwe werkvormen daaraan bij? Waarom zijn ze beter geschikt dan andere werkvormen?
  • Katrien Cornette (UZ Leuven) is de coördinator van sTimul (www.stimul.be), een zorgethisch lab in Lubbeek (Leuven). Op deze simulatieafdeling worden verschillende inleefsessies aangeboden waarin studenten als zorgontvanger of zorggever aan de slag gaan. Zij zal de verschillende werkvormen introduceren aan de hand van casus uit de praktijk van het zorgethisch lab, en gaat in gesprek met het publiek over de ervaringen. Presentatie (PDF)
  • Els Maeckelberghe (UMCG) maakte de film, ‘Integrity Factor’, voor integriteitsonderwijs aan (medisch) studenten. ‘Integrity Factor’ is een interactieve film die elke onderzoeker uitdaagt zichzelf vragen te stellen, beslissingen te nemen en de gevolgen ervan onder ogen te zien. Zij toont delen van de film en nodigt u uit keuzes te maken. Gemaakte keuzes bepalen hoe het verhaal verdergaat. Vervolgens gaat Els Maeckelberghe in gesprek met het u over de vraag  wat studenten ervan leren en wat deze specifieke werkvorm  daaraan bijdraagt. Presentatie (PDF)

We vervolgen met korte lezingen over de achtergronden / doelstellingen van ethiekonderwijs.

De spreeksters behandelen wat zij vinden dat niet-ethici over ethiek zouden moeten weten: gaat het om het stimuleren van reflectie of aanleren van wat het goede is? Verder over de vraag hoe je dat bereikt en wat de functie is van nieuwe didactische werkvormen.

  • Mariëtte van den Hoven is universitair docent aan het Ethiek Instituut aan de Universiteit Utrecht. Z e is o.a. coördinator van het onderwijs aan niet-filosofie studenten en heeft een tweejarig project binnen de Universiteit dat zich richt op het verbeteren van ethieko Als je arts wilt worden, wil je geen filosoof worden en wie een beta-opleiding kiest, lijkt soms een andere leerstijl te hebben dan een typische geesteswetenschapper. Maakt dit, als het waar is, verschil voor de manier waarop je ethiek doceert aan scheikundestudenten, diergeneeskundigen, biologen, verpleegkundestudenten en ga zo maar door? Wat zijn ‘basis-ingrediënten’ en wat is optioneel in ethiek-educatie? Hier zal de presentatie zich op richten. Presentatie (PDF)
  • Margreet van der Cingel werkt als hogeschool hoofddocent en senioronderzoeker Persoonsgerichte zorg voor ouderen bij de opleiding Verpleegkunde en het lectoraat Innoveren in de ouderenzorg van de Hogeschool Windesheim in Zwolle. Zij is nauw betrokken bij curriculumontwikkeling en werkt mee aan het ontwerpen van het landelijk opleidingsprofiel bachelor2020 verpleegkunde. Vanuit die rollen zal zij reflecteren op hoe je studenten bijbrengt wat een goede verpleegkundige is en vertellen over haar ervaringen in het hoger beroepsonderwijs. Presentatie (PDF)

III.   Daarna gaan we in gesprek met sprekers en publiek over bovenstaande vragen.

  • Gespreksleiders: Anke Oerlemans en Lieke van der Scheer.

We besluiten met een borrel.

Deelnemen? U kunt zich aanmelden bij Suzanne van Vliet (s.vanVliet@uu.nl). Vermeld daarbij in de onderwerp-regel ‘Aanmelding onderwijsmiddag NVBe 2014’. Schrijf in de email of u lid bent van de NVBe, of dat u lid wilt worden. Na aanmelding ontvangt u een bevestiging (leden) of een factuur (niet-leden). Deelname voor NVBe-leden is gratis en kost voor niet-leden €12,50. (Bij afmelding van minder dan 1 week van tevoren is men een bedrag van €5,- aan administratiekosten verschuldigd.)

 

PODIUM mrt 2014, Thema: De rol van bio-ethiek bij wetsevaluaties

Inleiding
André Krom en Virgil Rerimassie

“Bij iedere wetsevaluatie die aan bioethische thema’s raakt, zou eigenlijk een ethicus betrokken moeten zijn” Een interview met Ineke Bolt
Virgil Rerimassie & André Krom

De rol van empirisch-ethisch onderzoek in wetsevaluaties
Elleke Landeweer & Guy Widdershoven

De expertise van bio-ethici komt het beste uit de verf bij wetsevaluaties
Lonneke Poort

Bio-ethiek is geen standaardonderdeel van wetsevaluaties en dat is prima
Heleen Weyers

Alpartijdigheid van de bio-ethicus is noodzakelijk bij wetsevaluaties
Wilma Göttgens

Deugt een wet? Politiek antwoord vraagt om inbreng van ethici
Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink

Over de betrokkenheid van ethici in wetsevaluaties via ZonMw
Maarten Slijper

Berichten van het Rathenau Instituut
Marjolijn Heerings

Mededelingen vanuit het CEG
Myrthe Lenselink

PDF