Oproep NVBe Podiumbijdragen: ‘Bio-ethische aspecten van big data en machine learning’

Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven over het thema:  Bio-ethische aspecten van big data en machine learning

We leven in de eeuw van de big data ─ ofwel gegevensbestanden gekenmerkt door een  groot datavolume en een enorme variatie, die met ongekende snelheid worden verzameld en verwerkt. Hiermee kunnen processen veel beter op elkaar worden afgestemd, zoals bij precisielandbouw. Met behulp van technieken zoals machine learning kan data ook worden gebruikt om voorspellingen te doen: denk aan het maken van predictiemodellen voor kanker op basis van een door algoritmes beoordeelde CT-scan. Big data lijkt daarmee een belofte van ongekende ontwikkeling in te houden.

Echter, het gebruik van big data kent zowel praktische beperkingen (bijvoorbeeld aangaande de data-kwaliteit) als morele beperkingen. Op individueel niveau zijn er vragen over privacy. De introductie van de AVG zet deze kwestie op scherp, niet alleen voor tech-giganten als Google en Facebook maar ook in bijvoorbeeld de biomedische context. Bepaalde data, zoals DNA-gegevens, zijn uitermate identificerend en worden als zeer gevoelig gezien. Het gebruik van persoonsgegevens roept vragen op over toestemming, toegang en eigenaarschap. Ook op groepsniveau kan het gebruik van big data ongewenste effecten hebben, bijvoorbeeld wanneer dit leidt tot een versterking van maatschappelijke ongelijkheid. Daarnaast heeft data die wordt verzameld over bijvoorbeeld de landbouw of de natuur, invloed op hoe deze wordt ingericht. Zo is het mogelijk dat ongelijke toegang tot data de kloof tussen klein- en grootschalige landbouw verder vergroot. Tenslotte worden er bij dit nieuwe paradigma steeds meer vragen gesteld van epistemologische aard.

Het gebruik van big data en bijbehorende machine learning technieken kan dus zowel kansen als risico’s genereren. Echter, discussies over dit “hot topic” blijven soms oppervlakkig (en beperken zich bijvoorbeeld tot veiligheidsmaatregelen om privacy te waarborgen), en gaan niet in op onderliggende waarden en filosofische overwegingen. In dit Podium nummer willen wij wel die verdieping zoeken door vragen rondom big data in (bio-)ethisch perspectief te zetten en vervolgens nader te onderzoeken.

Denk daarbij aan vragen als: Wat betekent de opkomst van big data voor het idee van vertrouwelijkheid in zorg en onderzoek? Welke vormen van informed consent passen het beste bij gebruik van big data? Moeten we streven naar datasolidariteit, zoals bijvoorbeeld de minister voor Medische Zorg, Bruno Bruins, voorstelt in een kamerbrief van november 2018? Wat zijn de mogelijke kansen en risico’s van een dergelijk voorstel? Hoe zouden ontwikkelaars de relaties tussen artsen en algoritmes moeten vormgeven? Wat betekenen big data en machine learning voor onze menselijke identiteit, of voor ons begrip van kennis, en hoe gaan we daar goed mee om?

Uw bijdrage

Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dergelijke vragen, stuurt u dan voor 24 juli (uitgestelde deadline, dit was 17 juli), een voorstel (max. 150 woorden) naar de themaredactie:

Er is plaats voor ongeveer 10 bijdragen, te plaatsen in het decembernummer. Wij reageren dan binnen twee weken met een definitieve uitnodiging. De deadline voor de eerste complete versie (ca. 1500 woorden) is 4 september. De deadline voor de definitieve versie is 9 oktober. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst. Houdt u wat betreft stijl en inhoud rekening met het feit dat het Podium door een breed publiek wordt gelezen.