Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven over het thema: Ethische ondersteuning en zingeving in de zorg, twee handen op één buik of onderscheiden disciplines?

Vrijwel alle zorginstellingen in Nederland hebben minstens één geestelijk verzorger in dienst. Traditioneel behoort naast hulp bij zingevingsvraagstukken aan individuele cliënten, ook advies en ondersteuning bij ethische vragen in zorginstellingen tot het takenpakket. De huidige beroepsstandaard beschrijft als taken op mesoniveau de ondersteuning van professionals door moreel beraad en educatieve activiteiten. En op macroniveau beleidsadvies, participatie in maatschappelijke netwerken en ondersteuning van bezinning op de identiteit van organisaties, goede zorg en beroepsuitoefening.

Oorspronkelijk waren er in zorginstellingen geen ethici werkzaam. Die functie kwam pas in beeld nadat in de afgelopen eeuw theologen zoals Dupuis, Kuitert en Sporken de ethiek losmaakten uit de verzuilde medische ethiek. Hun ethiek zagen zij daarbij als neutraler, afstandelijker en wetenschappelijker dan de verzuilde ethiek zoals die door pastores bedreven werd. Vervolgens zijn er vele andere loten aan de ethiekstam verschenen. Medische ethiek werd verbreed tot en betrokken op de gehele zorgsector, met een veelheid aan benaderingswijzen, zoals casuïstiekethiek, principe-ethiek, zorgethiek, en presentietheorie. Ook werden filosofische theorieën naar de zorgcontext vertaald, zoals in de hermeneutische en narratieve ethiek.

Inmiddels tonen sommige geestelijk verzorgers zich verlegen of ontevreden met de benaming van hun functie. Deze verlegenheid heeft ten eerste te maken met de associatie van deze naamgeving met de oorspronkelijke en meer traditionele rol van (religieuze) levensbeschouwing. Ten tweede met veranderende opvattingen over de verhouding van ‘geestelijke’ en ‘somatische’ zorg. En ten derde met het inzicht dat existentiële kwesties niet los te denken zijn van ethische en vice versa. De scheiding tussen existentiële en ethische benaderingen wordt daarmee als kunstmatig, oneigenlijk en ongewenst beschouwd.

Met dit alles bewegen in de zorgsector geestelijk verzorgers en ethici zich steeds meer op dezelfde terreinen: in ethische commissies van instellingen, in ethiekonderwijs aan zorgprofessionals, of als voorzitter van moreel beraad. Terwijl het vak geestelijk verzorger is geborgd in de kwaliteitswet en de term geestelijk verzorger is beschermd, kan iedereen zich ethicus noemen. Wordt het tijd om ook de term ethicus af te bakenen en er een beroepsstandaard voor te ontwikkelen? Zo ja, wat is dan kenmerkend en onderscheidend voor de functie van ethicus in de zorgsector?

Maakt het uit of je je geestelijk verzorger dan wel ethicus noemt? Is het misschien aan te bevelen beide disciplines in elkaar te schuiven? Wat zouden we daarmee winnen of juist verliezen? Zijn binnen het vakgebied van de geestelijk verzorger ethische ondersteuning en consultatie voldoende geborgd? Of zien we juist onderscheiden taken, functies of competenties voor de ethicus dan wel de geestelijk verzorger? En zo ja welke zijn dat?

Uw bijdrage

Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over deze vragen, stuurt u dan voor 30 november, een voorstel (max. 150 woorden) naar de themaredactie: Marie-José Burger: mjburger08@gmail.com Lien de Proost: l.deproost@erasmusmc.nl Lieke van der Scheer: info@liekevanderscheer.nl Dirk Stemerding: dirk@dirkstemerding.nl

Er is plaats voor ongeveer acht bijdragen, te verschijnen in het komende maart nummer. Wij reageren binnen twee weken op uw voorstel. Als we u uitnodigen om uw abstract uit te werken, is de deadline voor de eerste complete versie (max. 1500 woorden) 8 januari 2021. De deadline voor de definitieve versie is 8 februari 2021. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst. Houdt u wat betreft stijl en inhoud rekening met het feit dat het Podium door een breed publiek wordt gelezen.