Author Archives: anapereiradaoud

Save the NEW date: NVBe-jaarsymposium op 2 september

Het jaarsymposium 2022 over “Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld” was gepland op 10 juni maar wordt op verzoek van de auteurs van het NVBe-Preadvies verplaatst. Traditiegetrouw vormt het Preadvies de basis voor het jaarsymposium.

Nieuwe datum: vrijdag 2 september 2022

Tijd: 13:30 – 16:30 uur

Locatie: Aristo meeting center Utrecht Lunetten

Programma: volgt z.s.m.

Het Preadvies wordt geschreven door Martine de Vries (LUMC) en Rieke van der Graaf (UMC Utrecht). Alvast meer weten over het Preadvies? Klik hier!

Het bestuur zoekt 2 enthousiaste bestuursleden

Het bestuur van de NVBe breidt uit en zoekt 2 enthousiaste bestuursleden, bij voorkeur op het gebied van de dierethiek en de milieu-ethiek.

Taken

  • Je denkt mee over:
    • thema’s voor de jaarlijkse Onderwijsmiddag en het Jaarsymposium
    • thema’s voor het NVBe Preadvies, dat de basis vormt voor het Jaarsymposium
    • thema’s voor de NVBe Jaarprijs (volgende editie in 2024)
    • hoe de activiteiten van de NVBe een zo breed mogelijk publiek kunnen bereiken
    • hoe de vereniging de leden zo goed mogelijk kan betrekken bij haar activiteiten
  • Je wordt geacht ieder jaar minimaal één van de activiteiten samen met 1 of 2 collega-bestuursleden te organiseren
  • Je neemt deel aan de volgende bijeenkomsten:
    • bestuursvergaderingen (ca. 1 x per 2 maanden)
    • gezamenlijke bijeenkomsten redactie Podium voor Bio-ethiek en bestuur (1 x per jaar)
    • de Algemene Ledenvergadering (1 x per jaar) (volgende bijeenkomst 13 mei a.s.)
    • het Jaarsymposium en de Onderwijsmiddag

Tijdsbesteding

  • 15-30 minuten per week (dat is gemiddeld, in aanloop naar de Onderwijsmiddag en het Jaarsymposium zal het mogelijk meer tijd kosten)

Wat bieden wij je?

  • Een enthousiast, collegiaal en gezellig team
  • Uitbreiding van je netwerk
  • Opdoen van ervaring in het besturen van een vereniging op het terrein van je interesse

Contact

  • Heb je een stevige achtergrond en een goed netwerk in de dierethiek en/of de milieu-ethiek en wil je bijdragen aan de activiteiten van de NVBe?
  • Of heb je andere bio-ethische expertise en wil je graag het NVBe-bestuur komen versterken?
  • Stuur dan een korte motivatie (max. 100 woorden) en/of je eventuele vragen naar André Krom (voorzitter NVBe) via: a.krom@lumc.nl. We plannen dan snel een kennismakingsgesprek in
  • Ter informatie: op 13 mei a.s. vergadert de Algemene Ledenvergadering (ALV). Indien mogelijk worden geschikte kandidaten al op 13 mei voorgedragen voor benoeming door de ALV

Teaser Podium voor Bio-ethiek: Hora Est! Tien jaar later

Het nieuwste Podium nummer, Hora Est! Tien jaar later, is verzonden naar de NVBe leden!

Tien jaar geleden, in 2011, besteedde de NVBe Nieuwsbrief in twee nummers uitgebreid aandacht aan de toenmalige stand van zaken in de Nederlandse bio-ethiek. De vragen die centraal stonden hadden betrekking op de identiteit van de bio-ethiek: welke deelgebieden er te onderscheiden waren, welke methodes er gebruikt werden, of er sprake was van verschillende stromingen, en hoe de toekomst eruit zag. Nu, tien jaar later, pakken we in dit themanummer graag de draad weer op met een nieuw overzicht van lopend promotieonderzoek op het gebied van de bio-ethiek, in Nederland zowel als Vlaanderen.

Als ‘teaser’ kunt u alvast meer lezen over twee van de kwesties die in dit nummer naar voren komen. Over drie maanden is de hele inhoud vrij toegankelijk op http://nvbe.nl. Direct het hele nummer lezen? Word lid!

Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt je uit een bijdrage te schrijven voor ons themanummer over ‘Dokters en (medische) wetenschappers in de schijnwerpers: morele omgangsvormen met onzekere kennis, misinformatie en fake news in de gezondheidszorg’

De COVID-19-crisis heeft de rol van wetenschappers in de gezondheidszorg sterk in de schijnwerpers gezet. Burgers zijn getuige geweest van de succesvolle en razendsnelle ontwikkeling van effectieve vaccins. Politici lieten zich in de zoektocht naar verantwoord beleid in tijden van radicale onzekerheid adviseren door medische wetenschappers, wier adviezen in de begindagen van de crisis een exceptionele mate van maatschappelijke en politieke legitimiteit genoten. Deze legitimiteit van (medische) wetenschap in het publieke domein blijkt echter niet vanzelfsprekend. Naarmate de crisis aanhoudt, is het coronabeleid – inclusief de wetenschappelijke onderbouwing daarvan – steeds vaker onderwerp van discussie. De crisis legt onzekerheden bloot: modellen blijken niet altijd houvast te geven en soms grote foutmarges te bevatten en het wordt duidelijk dat verschillende soorten kennistradities (zoals geneeskunde, economie, gedragwetenschappen of sociologie) kunnen conflicteren.

De huidige crisis lijkt daarmee al langer spelende vraagstukken over de legitimiteit van wetenschap in politieke besluitvorming op scherp te zetten. De rol van (nieuwe) media lijkt daarin ambivalent. Enerzijds stellen deze burgers in staat om snel nieuwe informatie te verzamelen en een onderbouwde mening te vormen over een onderwerp. Anderzijds zien we dat de opkomst van sociale media bijdraagt aan de verspreiding van een groeiende hoeveelheid (medische) misinformatie en dubieuze claims, waardoor het vaak moeilijker wordt voor burgers om feiten van fabels te onderscheiden. Informatievoorziening via de nieuwe media is bovendien vaker gepersonaliseerd, waardoor het risico toeneemt dat mensen vooral informatie uit hun eigen ‘bubbel’ tot zich nemen.

Deze toename van desinformatie, nepnieuws en andere niet geverifieerde informatie roept ook vragen op over de rol van wetenschappers in het publieke debat. Zo constateert de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen dat hoewel wetenschappers vaak de reflex hebben om terug te vallen in een ‘uitlegmodus’ vanuit de vooronderstelling dat duidelijke informatie mensen zal overtuigen van wetenschappelijke feiten, een dergelijke reflex vaak averechts werkt (KNAW, 2021). Dit roept de vraag op of en hoe (medische) wetenschappers zich in het publieke debat zouden moeten verhouden tot nepnieuws en andere vormen van onjuiste of gebrekkige informatie. In hoeverre zien zij bijvoorbeeld een verantwoordelijkheid voor zichzelf hierin weggelegd? Of moeten instituties daar een grotere rol inspelen? Hoe moeten instanties als de GGD of het RIVM zich verhouden tot (nieuwe) media en tot politici, wanneer deze zelf nepnieuws verspreiden? Zouden journalistiek en wetenschappelijke berichtgeving moeten worden beoordeeld (en zo ja, hoe dan)? En welke instantie zou dit dan moeten doen?

Hoewel de negatieve gevolgen van desinformatie en nepnieuws in algemene zin al regelmatig zijn benoemd (denk aan thema’s als de uitholling van vertrouwen in democratische instituties en de polarisatie van het maatschappelijke debat), is er nog weinig bekend over de ethische en morele aspecten van het omgaan met nepnieuws binnen de gezondheidszorg. Hoe zouden gezondheidszorgprofessionals bijvoorbeeld kunnen of moeten omgaan met nep- of twijfelachtig nieuws over bijvoorbeeld potentieel levensreddende vaccinaties of geneesmiddelen als statines? Hebben artsen een morele verplichting om zich in de media uit te spreken tegen valse behandelingen als het slikken van hydroxychloroquine tabletten of het inspuiten van bleekmiddel tegen COVID-19? Hoe kunnen huisartsen in de gesprekken met patiënten die twijfelen over vaccinaties, hierop ingaan? De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit om een bijdrage te schrijven over deze of gerelateerde vraagstukken.

Uw bijdrage
Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dit thema? Stuurt u dan uiterlijk 31 januari 2022 een voorstel in van maximaal 250 woorden naar de themaredactie:

Amber Spijkers
Rik Wehrens

Houdt u er wat betreft stijl en inhoud rekening mee dat het Podium door een breed publiek van geïnteresseerden wordt gelezen. De eerste volledige versie wordt verwacht op 14 maart 2022. De deadline voor volledige bijdragen (ca. 1500 woorden) is 25 april 2022. In juni 2022 hopen we het themanummer uit te brengen. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst.

Preadvies en Jaarsymposium 2022 gaan over Global Health

Jaarlijks verschijnt een NVBe-Preadvies, dat de basis vormt voor ons jaarsymposium. Dit jaar is het thema “Global Health – lokale implicaties van een verbonden wereld”. Het preadvies wordt geschreven door Martine de Vries (LUMC) en Rieke van der Graaf (UMC Utrecht). Hieronder lichten we alvast een tipje van de sluier op over de inhoud. De datum en tijd van het jaarsymposium volgen z.s.m.

Moeten Nederlanders snel een booster krijgen of moeten we eerst zorgen dat de wereldbevolking zich heeft kunnen laten vaccineren? Moet je als arts in een vluchtelingkamp werken, als je daarmee niet alleen vluchtelingen helpt, maar ook een migratiesysteem in stand houdt waarin fundamentele mensenrechten worden geschonden die tot tal van gezondheidsproblemen leiden? Moeten we bereid zijn om standaardprincipes in de medische ethiek te herinterpreteren in het licht van duurzaamheid om de klimaatdoelstellingen te behalen? Ook als dat lokaal ten koste kan gaan van kwaliteit van de zorg?

Vragen als deze komen op als we vanuit het perspectief van Global Health naar de zorg kijken. Dat zijn we niet gewend. Nederland verhoogt weliswaar het aantal coronavaccins dat naar het buitenland gaat, maar de nadruk ligt vooralsnog op lokaal en de korte termijn: nationaal zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’. We staan in onze omgang met vluchtelingen mensonterende omstandigheden toe die hun gezondheid op alle vlakken bedreigt, en vragen artsen vervolgens om vóór alles niet te schaden, goed te doen, de autonomie van patiënten te respecteren en rechtvaardig te handelen. Tot slot, medische tijdschriften trokken onlangs aan de noodbel. Klimaatverandering vormt een serieus volksgezondheidsrisico. Ondertussen wordt de ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland groter en treffen de gevolgen van klimaatverandering vooral gebieden die in allerlei opzichten al substantieel slechter af zijn.

Lokaal is dit allemaal te begrijpen en tot op zekere hoogte misschien ook te rechtvaardigen. In elk geval vanuit normatieve kaders die ook vooral betrekking hebben op lokaal. Maar kunnen we ons dat nog veroorloven in een wereld waarin lokaal handelen zo verbonden is met mondiale gevolgen?

In het preadvies wordt aan de hand van bovenstaande voorbeelden op hoofdlijnen onderzocht hoe lokaal en mondiaal in deze praktijken met elkaar verbonden zijn, welke morele vragen en spanningen daarbij opkomen en welke implicaties een global health perspectief kan hebben voor de omgang met die morele vragen. Het preadvies mondt uit in een inventarisatie van urgente vragen voor het maatschappelijke debat en voor nadere gedachtewisseling tussen professionals (artsen, andere betrokken hulpverleners, ethici) en beleidsmakers.

Onderwijsmiddag 2021: de rol van kunst in ethiekonderwijs

Op 5 november j.l. vond in Utrecht weer de jaarlijkse NVBe-onderwijsmiddag plaats. De middag stond deze keer in het teken van de rol van kunst in ethiekonderwijs binnen verschillende disciplines. Op welke manier worden kunstuitingen gebruikt in ethiekonderwijs? Wat denkt men daarmee te bereiken? Wat willen we onze studenten of cursisten meegeven, en hoe kunnen we dat doen? Het doel was om geïnspireerd naar huis te gaan, voorzien van praktische ideeën voor eigen onderwijs.

Hieronder vindt u een korte beschrijving van de bijdragen en kunt u doorklikken naar de dia’s van de presentaties:

  • Megan Milota (UU) nam de aanwezigen mee in haar ervaringen met “narrative medicine” in het medisch onderwijs, waarbij studenten leren denken met en over verhalen.
  • Rob Houtepen (UM) focuste op hermeneutiek en kraakte enkele kritische noten over kunst en ethiek in het medisch onderwijs, wat aanleiding gaf tot een boeiende discussie met de zaal.
  • Maaike Haan (Radboudumc) ging aan de hand van afbeeldingen uit de graphic novel “Naasten” met de deelnemers in gesprek over haar onderzoek naar mantelzorg.
  • Jossette Jacobs (WUR) liet de deelnemers aan de hand van uiteenlopende afbeeldingen kennismaken met Visual Thinking Strategies (VTS), een leermethode die als doel heeft om vaardigheden als waarnemen, kritisch denken en (visuele) geletterdheid te verbeteren.

Jaarsymposium 2021: het gebruik van kunstmatige intelligentie voor morele oordeelsvorming

Voor het jaarsymposium 2021 van 11 juni j.l. schreef Katleen Gabriels het Preadvies Siri, wat adviseer jij? Over het gebruik van kunstmatige intelligentie voor morele oordeelsvorming. NVBe-leden kregen het advies reeds thuisgestuurd. Nu is het preadvies ook digitaal beschikbaar (klik hier).

Sprekers op het jaarsymposium waren:

Presentatie preadvies  
Katleen Gabriels, universitair docent techniekfilosofie en -ethiek; opleidingsdirecteur bacheloropleiding Digital Society (Universiteit Maastricht)
“Siri, wat adviseer jij? AI en morele oordeelsvorming”

Coreferaat
Marianne Boenink, hoogleraar Ethiek van de gezondheidszorg, met als focusethiek van nieuwe medische technologie (Radboudumc, Nijmegen)
“Automatiseren van morele oordeelsvorming: Be careful what you wish for

Panel ethiek en beleid
Frans Brom, Directeur/secretaris Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid; Linda Kool, Themacoördinator Digitale Samenleving, Rathenau Instituut; Marianne Boenink; Katleen Gabriels

NVBe Jaarprijs 2021      
Uitreiking door Inez de Beaufort, emeritus hoogleraar medische ethiek, juryvoorzitter


Govert den Hartogh wint de NVBe-Jaarprijs 2021

Op 11 juni j.l. werd de NVBe-Jaarprijs 2021 uitgereikt. Een onafhankelijke jury koos uit alle inzendingen de 3 beste ethiekpublicaties over onze omgang met de coronapandemie.

De NVBe-Jaarprijs werd financieel mede mogelijk gemaakt door de Stichting tot Bevordering van de Beoefening van de Klinisch-Medische Ethiek. De winnaars ontvangen naast een certificaat respectievelijk 450, 200 en 100 euro aan boekenbonnen.

Jury

De jury bestond uit Inez de Beaufort (emeritus hoogleraar Gezondheidsethiek; Erasmus MC; juryvoorzitter), Marjan Slob (filosoof, essayist, schrijft voor de Volkskrant) en Joost van Herten (Sr. Beleidsmedewerker/dierenarts bij de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde; bestuurslid van de NVBe). Het juryrapport vindt u hier.

Bewondering voor draaiboek ‘Code zwart’

Twee winnende publicaties reflecteren kritisch op het draaiboek “Triage op basis van niet-medische overwegingen voor IC-opname ten tijde van Fase 3 stap C in de COVID-19 pandemie” (draaiboek ‘Code zwart’). Hoewel het draaiboek zelf niet in de prijzen viel, prees de jury de opstellers van het draaiboek nadrukkelijk:

‘We willen als jury onze grote bewondering uitspreken voor de prestatie en de wijze waarop [het draaiboek] tot stand gekomen is. Mensen uit verschillende disciplines bij elkaar krijgen, op één lijn krijgen, het is allemaal heel belangrijk geweest voor de discussie. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar om het er niet mee eens te kunnen zijn, moet het er natuurlijk wel zijn, dus onze hulde daarvoor’.

U vindt het draaiboek hier.

Prijsuitreiking bekijken?

Hieronder kunt u de uitreiking van de NVBe-jaarprijs bekijken. Met naast lovende woorden van de jury, ook een korte inhoudelijke reactie van Govert den Hartogh, Rutger Claassen en Fleur Jongepier.


De redactie presenteert u: Nieuw design van Podium!

Aanleiding om de vormgeving van het Podium eens goed tegen het licht te houden waren opmerkingen van lezers dat de digitale versie door het gebruik van kolommen lastig te lezen was. Daar zijn wij aan tegemoetgekomen met een nieuwe opmaak. Maar ook hebben we de gelegenheid aangegrepen om het Podium een meer eigentijds en fris aanzien te geven. De enthousiaste en creatieve ondersteuning door Ger Palmboom, die al vele jaren de opmaak voor zijn rekening neemt, is daarbij van onschatbare waarde geweest!