Author Archives: nikkieaarts

Oproep NVBe Podiumbijdragen: ‘Bio-ethische aspecten van big data en machine learning’

Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven over het thema:  Bio-ethische aspecten van big data en machine learning

We leven in de eeuw van de big data ─ ofwel gegevensbestanden gekenmerkt door een  groot datavolume en een enorme variatie, die met ongekende snelheid worden verzameld en verwerkt. Hiermee kunnen processen veel beter op elkaar worden afgestemd, zoals bij precisielandbouw. Met behulp van technieken zoals machine learning kan data ook worden gebruikt om voorspellingen te doen: denk aan het maken van predictiemodellen voor kanker op basis van een door algoritmes beoordeelde CT-scan. Big data lijkt daarmee een belofte van ongekende ontwikkeling in te houden.

Echter, het gebruik van big data kent zowel praktische beperkingen (bijvoorbeeld aangaande de data-kwaliteit) als morele beperkingen. Op individueel niveau zijn er vragen over privacy. De introductie van de AVG zet deze kwestie op scherp, niet alleen voor tech-giganten als Google en Facebook maar ook in bijvoorbeeld de biomedische context. Bepaalde data, zoals DNA-gegevens, zijn uitermate identificerend en worden als zeer gevoelig gezien. Het gebruik van persoonsgegevens roept vragen op over toestemming, toegang en eigenaarschap. Ook op groepsniveau kan het gebruik van big data ongewenste effecten hebben, bijvoorbeeld wanneer dit leidt tot een versterking van maatschappelijke ongelijkheid. Daarnaast heeft data die wordt verzameld over bijvoorbeeld de landbouw of de natuur, invloed op hoe deze wordt ingericht. Zo is het mogelijk dat ongelijke toegang tot data de kloof tussen klein- en grootschalige landbouw verder vergroot. Tenslotte worden er bij dit nieuwe paradigma steeds meer vragen gesteld van epistemologische aard.

Het gebruik van big data en bijbehorende machine learning technieken kan dus zowel kansen als risico’s genereren. Echter, discussies over dit “hot topic” blijven soms oppervlakkig (en beperken zich bijvoorbeeld tot veiligheidsmaatregelen om privacy te waarborgen), en gaan niet in op onderliggende waarden en filosofische overwegingen. In dit Podium nummer willen wij wel die verdieping zoeken door vragen rondom big data in (bio-)ethisch perspectief te zetten en vervolgens nader te onderzoeken.

Denk daarbij aan vragen als: Wat betekent de opkomst van big data voor het idee van vertrouwelijkheid in zorg en onderzoek? Welke vormen van informed consent passen het beste bij gebruik van big data? Moeten we streven naar datasolidariteit, zoals bijvoorbeeld de minister voor Medische Zorg, Bruno Bruins, voorstelt in een kamerbrief van november 2018? Wat zijn de mogelijke kansen en risico’s van een dergelijk voorstel? Hoe zouden ontwikkelaars de relaties tussen artsen en algoritmes moeten vormgeven? Wat betekenen big data en machine learning voor onze menselijke identiteit, of voor ons begrip van kennis, en hoe gaan we daar goed mee om?

Uw bijdrage

Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dergelijke vragen, stuurt u dan voor 24 juli (uitgestelde deadline, dit was 17 juli), een voorstel (max. 150 woorden) naar de themaredactie:

Er is plaats voor ongeveer 10 bijdragen, te plaatsen in het decembernummer. Wij reageren dan binnen twee weken met een definitieve uitnodiging. De deadline voor de eerste complete versie (ca. 1500 woorden) is 4 september. De deadline voor de definitieve versie is 9 oktober. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst. Houdt u wat betreft stijl en inhoud rekening met het feit dat het Podium door een breed publiek wordt gelezen.

Oproep NVBe Podiumbijdragen: ‘Het Nationaal Preventieakkoord: ethisch en bio-politiek belicht’

Oproep: ‘Het Nationaal Preventieakkoord: ethisch en bio-politiek belicht’

November 2018 lanceerde het kabinet het Nationaal Preventieakkoord – Een gezonder Nederland. Dit akkoord stelt een waslijst aan maatregelen voor op het gebied van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. De bedoeling is dat in 2040:

‘[K]inderen en jongeren […] veel meer [zullen] bewegen in een gezonde omgeving: thuis, op de kinderopvang, op school en bij de sportvereniging, waar ze natuurlijk allemaal met de fiets naar toe gaan. En voor volwassenen gaat het ook op: minder overgewicht, obesitas en diabetes. Merkbaar gezondere mensen die overtuigend gezondere keuzes maken in een gezonde omgeving en dagelijks lopen, fietsen en sporten: de beweging naar een gezonder Nederland. Zo zullen in 2040 kinderen de geur van tabaksrook niet meer kennen. […] En zo zullen jongeren onder de 18 jaar het normaal vinden dat ze geen alcohol drinken.’

De publieke discussie over het akkoord ging over wie er wel en niet aan tafel zat bij het opstellen, over de vraag of er voldoende aandacht is voor sociale verschillen, de vraag of de voorgestelde maatregelen wel ver genoeg gaan, en over de vraag of de voorstellen niet té ver gaan. De discussie over betutteling versus preventie lijkt echter tot een achterhoedegevecht te zijn geworden. We lijken doordrongen van het belang van gezond leven, van het idee dat voorkomen beter is dan genezen, én van het besef dat we als ‘autonome’ individuen wel wat ondersteuning van onze sociale en fysieke omgeving kunnen gebruiken om risico’s te verkleinen.

Is het preventieakkoord daarmee het summum van een instrument van bio-politiek in Foucauldiaanse zin? Met andere woorden: disciplineren we onszelf door dit akkoord (nog verder) tot gezonde burgers door ons vrijwillig te onderwerpen aan de logica van risicofactoren, en door gezond gedrag als deugdzaamheid en gezondheid als het allerbelangrijkste in het leven te zien? Wordt gezond gedrag normaal gedrag zodat mensen die roken, drinken en ongezond eten afwijkend zijn? Of betekent de toenemende aandacht in het akkoord voor omgevingsfactoren juist een afzwakking van dergelijke bio-politiek? Als er wel sprake is van toenemende bio-politiek, is dat wenselijk? Leidt ze tot stigmatisering? Reduceert ze ongezond gedrag tot een individueel probleem? In hoeverre botsen maatregelen uit het preventie akkoord met onze autonomie en/of privacy? En hoe zorgen we ervoor dat voorgestelde maatregelen voor iedereen het gewenste effect hebben?

Uw bijdrage

Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over dergelijke vragen, stuurt u dan zo snel mogelijk, een voorstel (max. 150 woorden) naar de themaredactie:

  • Beatrijs Haverkamp: beatrijs.haverkamp@wur.nl
  • Lieke van der Scheer: info@liekevanderscheer.nl

De deadline voor de eerste complete versie (ca. 1500 woorden) is 25 april. De deadline voor de definitieve versie is 20 mei. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst. Houdt u wat betreft stijl en inhoud rekening met het feit dat het Podium door een breed publiek wordt gelezen.

NVBe Jaarsymposium – 16 mei 2019

“Natuur binnen of buiten het hek”

Over de spanning tussen natuurbeheer en veeteelt en de grens tussen natuur- en cultuurland

Aan de hand van een pre-advies van Martin Drenthen staan we dit jaar stil bij het spanningsveld tussen natuur en veehouderij. In een klein land als Nederland leidt dit in toenemende mate tot conflicten. Zo wordt de terugkeer van de wolf door ecologen en natuurbeheerders toegejuicht vanwege de biodiversiteit. Maar aan de andere kant trekken schapenhouders aan de bel omdat de wolven hun schapen doden. Omdat wilde dieren ook ziektes kunnen overbrengen worden ze soms gezien als bedreiging voor de veehouderij. De Nederlandse varkenshouderij is bijvoorbeeld als de dood voor een uitbraak van Afrikaanse Varkenspest onder wilde zwijnen.

Daarentegen heeft de veehouderij onmiskenbaar ook negatieve effecten op natuur en biodiversiteit. Denk maar aan uitstoot van broeikasgassen of de terugloop van het aantal weidevogels. De legitimiteit van landbouw en veeteelt berust op het idee dat de mens recht heeft om een deel van de aarde te gebruiken voor de eigen voedselvoorziening. Het produceren van voedsel is dan wellicht een gerechtvaardigd doel maar waar ligt dan de grens? In dit debat komt naast de tegenstelling tussen dier- en natuurethiek daarom ook de ‘boerenethiek’ aan bod. Lukt het ons om vanuit de ethiek een bijdrage te leveren aan deze maatschappelijke discussie?

Zet de datum vast in je agenda:  donderdagmiddag 16 mei 2019.

Meer informatie over het programma en de locatie volgt.