Category Archives: Uncategorized

SAVE THE DATE: Jaarsymposium 2021

Op 11 juni a.s. organiseert de NVBe haar jaarsymposium 2021. Thema dit jaar is:

“Het gebruik van kunstmatige intelligentie voor morele oordeelsvorming”

Tijd:       14:00 – 16:30 uur
Plaats:  Online
Nadere informatie over het programma volgt

Input voor het jaarsymposium is een Preadvies van Katleen Gabriels (Maastricht University). Leden krijgen het Preadvies voorafgaand aan het symposium toegestuurd.

Hieronder lichten we alvast een tipje van de sluier op uit ons oorspronkelijke verzoek.

Toelichting

Kunstmatige Intelligentie (K.I.) staat volop in de aandacht. Ook in de levenswetenschappen, het terrein waar bio-ethici zich van oudsher over buigen. Denk aan de inzet van K.I. bij het ontwikkelen van medicatie en het detecteren van kanker. Of aan het beperken van suïciderisico’s. Inmiddels is ook morele oordeelsvorming onderwerp geworden van mogelijke K.I. toepassingen. Onder de noemer van “artificial moral advisors” (AMA) wordt nagedacht over de mogelijkheid om K.I. in te zetten om tot moreel advies te komen. Een bekend patroon in de argumentatie is kortweg: K.I. presteert op steeds meer gebieden beter dan de mens. (Waarom) zou morele oordeelsvorming een uitzondering zijn?

De NVBe heeft Katleen Gabriels (Maastricht University) gevraagd om deze vraag op te pakken in een Preadvies, aan de hand van praktijkvoorbeelden. Deze voorbeelden laten een spreiding zien op een continuüm waarbij de rol van K.I. in morele oordeelsvorming steeds groter wordt. Tot en met het punt dat de vraag opkomt of bio-ethici (en ethici in het algemeen) vervangen kunnen worden door K.I.. Zou de K.I. ‘beter’ ethiek kunnen bedrijven dan een professionele bio-ethicus?

Vanuit deze invalshoek komt een heel scala aan vragen op. Bijvoorbeeld:

  • Welk beeld van (bio-)ethiek zit ingebakken in de gedachte dat K.I. mogelijk ‘beter’ moreel kan oordelen dan de mens?
  • Sorteert ethische K.I. al voor op bepaalde ethische stromingen (vb. consequentialisme)?
  • Als de input voor ethische beslissingen door K.I. de meningen en voorkeuren zijn van (groepen) burgers, wordt ethiek dan een kwestie van het peilen van opinies, en gereduceerd tot moraal?
  • Als het morele advies van een AMA vooral de ethische waarden reflecteert van de gebruiker, worden moraal en ethiek dan niet vooral gezien als iets subjectiefs?
  • Zou K.I. in staat zijn om de ‘beperktheden’ van de mens in ethische reflectie en oordeelsvorming te overkomen en tegelijk het menselijke karakter van ethiek te behouden?

Aanmelden?
Dat kan door een email te sturen naar ledenadministratie@nvbe.nl. Deelname is gratis voor leden van de NVBe. Bent u (nog) geen lid? Dan is deelname 10 euro.

Wij kijken alvast uit naar het Preadvies, en de discussie tijdens het jaarsymposium op 11 juni.

Organiserend comité: Marieke Bak, Verna Jans & André Krom

NVBe Jaarprijs 2021: Beste ethiekpublicatie over onze omgang met de coronapandemie

De Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek kent eens per drie jaar de ‘NVBe Jaarprijs’ toe aan een bijzondere bijdrage aan de bio-ethiek in Nederland. De meest recente editie was in 2018, in het kader van het 25-jarige bestaan van de NVBe. Traditiegetrouw wordt de prijs tijdens het jaarsymposium uitgereikt, dit jaar op vrijdag 11 juni 2021.

Waar zijn we naar op zoek?

Dit jaar zal de prijs worden toegekend aan een originele, inspirerende en(/of) diepgaande bijdrage aan het ethiekdebat in Nederland over onze omgang met de coronapandemie. Het gaat hierbij om een Nederlandstalige publicatie die bijdraagt aan het publieke gesprek over onze omgang met de coronapandemie of specifiek aan het debat daarover binnen de ethiekberoepsgroep. Belangrijk is dat de publicatie een nieuw gezichtspunt inbrengt dat het gesprek op een belangrijk onderdeel verder kan brengen of al heeft gebracht. Qua vorm valt te denken valt aan een essay, opiniestuk, krantenartikel, boek, video, website of debat, maar de publicatie hoeft qua vorm daartoe niet beperkt te zijn.

Jury en prijs

De inzendingen worden beoordeeld door een onafhankelijke jury, bestaande uit Inez de Beaufort (emeritus hoogleraar medische ethiek), Marjan Slob (filosofe, columnist voor de Volkskrant), en Joost van Herten (bestuurslid NVBe). De winnende publicatie ontvangt een eervolle vermelding op onze website, in ons verenigingsblad Podium voor Bio-ethiek en via onze andere media-kanalen. Bovendien is er een heuse prijzenpot in de vorm van boekenbonnen, met dank aan de Stichting tot Bevordering van de Beoefening van de Klinisch-Medische Ethiek: 450 euro voor de winnaar, 200 euro voor de tweede plaats en 100 euro voor de derde plaats.

Meedingen?

Gegadigden worden van harte uitgenodigd om zich aan te melden en het product waarmee ze willen meedingen in te zenden. Ook is het mogelijk om (een product van) iemand anders voor te dragen. De inzending dient te worden vergezeld van een korte toelichting van max. 250 woorden over de manier waarop deze inzending heeft bijgedragen aan het stimuleren en/of verdiepen van het gesprek over onze omgang met de coronapandemie. Inzendingen kunnen worden gestuurd naar info@nvbe.nl met in de onderwerpregel: NVBe Jaarprijs 2021.

Sluitingsdatum (zaterdag 1 mei 2021, 23:59 uur) verstreken

De termijn voor inzenden van een publicatie is inmiddels verstreken. Nu zal de jury om tafel gaan om de winnaars te selecteren. De uiteindelijke prijzen worden uitgereikt tijdens ons jaarsymposium op vrijdagmiddag 11 juni (online). Thema is het gebruik van kunstmatige intelligentie voor morele oordeelsvorming. Zoals gebruikelijk wordt het symposium georganiseerd rond het verschijnen van een Preadvies, dit jaar geschreven door Katleen Gabriels van Universiteit Maastricht. Nadere informatie over het programma volgt z.s.m. via de gebruikelijke kanalen van de NVBe en vindt u ook elders op deze website. U bent alvast van harte uitgenodigd!

Oproep: De redactie van het Podium voor Bio-ethiek nodigt u uit een bijdrage te schrijven over het thema: Het eeuwige leven.

Op 2 januari dit jaar vierde de Japanse Kane Tanaka, de oudste mens ter wereld, haar 118e verjaardag. Volgens verschillende wetenschappers, waaronder biogerontologen, futurologen en technologie-ontwikkelaars, zal deze leeftijd in de nabije toekomst veel vaker voorkomen. Nieuwe mogelijkheden op onder andere het terrein van stamceltransplantaties, nanotechnologie en cryonisme dragen bij aan het idee dat de mens in de toekomst de dood kan uitstellen of na de dood weer tot leven kan worden gebracht.  Zo zou het leven wellicht met honderden jaren verlengd kunnen worden.

Het transhumanisme is een filosofische beweging die ervan uitgaat dat de mens zijn toekomstige evolutie kan en moet bijsturen met behulp van technologie, zodat menselijke beperkingen als ziekte en de dood overwonnen worden. Andere invloedrijke denkers, zoals biogerontoloog Aubrey de Grey, betogen dat ouderdom een ziekte is, die behandeld dient te worden. Het is zelfs de plicht van wetenschappers om deze ‘ziekte’ te genezen, stellen zij.

Dergelijk techno-optimisme lijkt in schril contrast te staan met de grote uitdagingen waar de wereld momenteel voor staat. Op moment van schrijven houdt de COVID-19-pandemie de wereld in haar greep. Daarnaast zorgen mondiale problemen als klimaatverandering en overbevolking voor wereldwijde uitdagingen, die op zijn minst lijken te wringen met de ambitie om de levensduur van de mens substantieel op te rekken. Ook discussies rondom ‘voltooid leven’ maken duidelijk dat dit streven niet universeel wordt gedeeld.

In dit themanummer besteden we aandacht aan de ethische, filosofische en maatschappelijke dimensies van het ‘eeuwige leven’. Daarmee doelen we op huidige en toekomstige medische en technologische ontwikkelingen die beloven ons leven substantieel te verlengen. We zoeken daarbij nadrukkelijk naar een breed scala aan perspectieven: niet alleen ethisch en filosofisch, maar bijvoorbeeld ook religieus, ecologisch en sociaal-maatschappelijk. Denk bijvoorbeeld aan de relatie tussen de ambitie tot levensverlenging en klimaatverandering en overbevolking, sociale en maatschappelijke implicaties (bijvoorbeeld in termen van ongelijke verdeling en structurele ongelijkheid), de verhouding tussen radicaal verlengde levensduur en zingeving, identiteit en mensbeeld, en de relatie tussen technologische oplossingen voor het ‘probleem’ van ouderdom en sociale ideeën over gezondheid en vitaliteit als individuele keuze en morele plicht. Het Podium wil met dit nummer een bijdrage leveren aan de agendering van dit soort kwesties – ze zullen de samenleving in de komende jaren mede vormgeven.

Uw bijdrage

Wilt u een bijdrage leveren aan het Podium voor Bio-ethiek over deze vragen, stuurt u dan voor 2 februari, een voorstel (max. 250 woorden) naar de themaredactie:

Amber Spijkers: amber.spijkers@gmail.com    

Jan Verweij: jan_verweij@hotmail.com

Rik Wehrens: wehrens@eshpm.eur.nl

Er is plaats voor ongeveer acht bijdragen, te verschijnen in het komende juni nummer. Wij reageren binnen twee weken op uw voorstel. Als we u uitnodigen om uw abstract uit te werken, is de deadline voor de eerste complete versie (max. 1500 woorden) 22 maart 2021. De deadline voor de definitieve versie is 26 april 2021. De themaredactie beslist of een artikel al dan niet wordt geplaatst. Houdt u wat betreft stijl en inhoud rekening met het feit dat het Podium door een breed publiek wordt gelezen.

Teaser Podium: Een inclusieve gezondheidszorg voor LHBTI’ers

Het nieuwste Podium nummer over een inclusieve gezondheidszorg voor LHBTI’ers is verzonden naar NVBe leden! Belangenorganisaties roepen op de transgenderzorg drastisch te veranderen; maar wat betekent dit voor kinderen en jongvolwassenen?  

Hier kunt een een korte teaser vinden. Over drie maanden is de hele inhoud vrij toegankelijk op de website van de NVBe. Direct het hele nummer lezen? Word lid via NVBe-website.

NVBe-jaarsymposium “Verschuivende rollen in de ethiekondersteuning” zeer goed bezocht

Op 26 oktober 2020 hield de NVBe haar jaarsymposium “Verschuivende rollen in de ethiekondersteuning” (online). Met 68 deelnemers werd het symposium zeer goed bezocht.

Focus van het jaarsymposium was verschuivende rollen in de ethiekondersteuning. Centraal stond de vraag hoe aandacht voor ethische kwesties en zingeving in de zorg in Nederland is georganiseerd, en welke rol ethici en geestelijk verzorgers daarin (kunnen) spelen.

Aanleiding waren de ervaringen in het Catharina Ziekenhuis Eindhoven (CZE), waar geestelijk verzorgers zich ethici zijn gaan noemen omdat ze van mening zijn dat dit beter past bij de taken die zij vervullen. Deze professionals doen patiëntenzorg en houden zich ook bezig met ethische kwesties (o.a. moreel beraad en ethiekbijeenkomsten en scholing voor personeel) en het ethiekbeleid van de instelling. Ethiek wordt daarbij breed opgevat, is pluralistisch van aard, ideologisch bescheiden en niet langer religieus gefundeerd.

Andersom zijn er ook professionals die niet opgeleid zijn tot geestelijk verzorger maar wel doen aan ‘counseling’ van patiënten met existentiële en morele vragen, iets wat voorheen vooral aan geestelijk verzorgers voorbehouden was. Deze professionals heten nu allemaal ‘ethicus’. In hun nieuwe rollen kunnen ethici dus ook betrokken raken bij het verlenen van zorg.

Het is al langer zo dat geestelijk verzorgers en ethici zich op dezelfde terreinen bewegen: bijvoorbeeld in ethische commissies van instellingen en in ethiekonderwijs aan zorgprofessionals. Maar dan wel vanuit verschillende disciplines en/of afdelingen.  Op sommige plekken zien we dat deze domeinen/disciplines die eerder gescheiden waren, zich nu met elkaar mengen, zeker nu geestelijke verzorging zijn religieuze karakter lijkt te verliezen.  Onduidelijk is echter hoe breed deze ontwikkeling precies speelt, en in welke vormen. Met dit symposium heeft de NVBe er aan bij willen dragen om dat in kaart te brengen. Het gesprek wordt voortgezet in het eerste nummer van Podium voor Bio-ethiek van 2021. Daartoe is reeds een oproep tot bijdragen verspreid.

SPREKERS waren

Drs. Koen Jordens (Catharina Ziekenhuis Eindhoven)
‘Ethiek & Zin’: hinderlijke tegenstellingen voorbij.

Prof. dr. Gaby Jacobs (Universiteit voor Humanistiek)
De ethische dimensie in zingeving van personen en organisaties: een groeiend aandachtsgebied voor de geestelijk verzorger?

Dr. Jos Kole (Radboudumc Nijmegen)Ethiek en zingeving – twee handen op één buik?

Drs. Gert van Dijk (ErasmusMC Rotterdam en KNMG)Ethicus en geestelijk verzorger: kun je het tegelijkertijd zijn?

Drs. Ger Palmboom (Meander Medisch Centrum Amersfoort)
Geestelijk verzorger/vertrouwenspersoon/ombudsman/ethicus/? – welke term dekt de lading?

ABSTRACTS

Drs. Koen Jordens (Catharina Ziekenhuis Eindhoven)
‘Ethiek & Zin’: hinderlijke tegenstellingen voorbij

In deze inleiding wordt de visie van de vakgroep ‘Ethiek & Zin’ van het Catharina Ziekenhuis Eindhoven op een niet levensbeschouwelijk gefundeerde expertrol inzake ethische en existentiële kwesties gepresenteerd, en een overzicht gegeven van hun werkzaamheden en resultaten.

De naam van de vakgroep ‘Geestelijke verzorging & Ethiek’ is vervangen door ‘Ethiek & Zin’. De vraag naar troost en compassie, de behoefte aan vertrouwelijk gesprek, de gewenste ondersteuning bij levensvragen en keuzeproblematiek… is van alle tijden. De rol van de zorgverlener op ethisch en existentieel terrein is dan ook geenszins uitgespeeld, maar de associatie met godsdienst of ideologie werkt vaak eerder belemmerend dan helpend. Ethiek verstaan we in brede zin van de Aristotelische deugdenethiek, de zorg voor ‘het goede leven’. ‘Zin’ verwijst naar de minder analytische, rationele kant van betekenisgeving, naar het streven en het verlangen. Als naam voor de functionaris van de afdeling ‘Ethiek & Zin’ kozen we voor een klassieke term uit een traditie van (praktische) wijsheid, namelijk ‘ethicus’, als een toegankelijke, bekwame, betrokken gesprekspartner die kan helpen door te luisteren, te duiden en te verhelderen. Competenties die aan het bed, aan de bestuurstafel, in moreel beraad met en in onderwijs aan zorgverleners gelijkelijk  van meerwaarde zijn.

Prof. dr. Gaby Jacobs (Universiteit voor Humanistiek)
De ethische dimensie in zingeving van personen en organisaties: een groeiend aandachtsgebied voor de geestelijk verzorger?

Het vak van geestelijk verzorger is aan verandering onderhevig. De tijd dat een geestelijk verzorger vanuit de eigen levensbeschouwelijke traditie raad gaf aan mensen en onderwijs en vorming bood, is niet meer. Ondersteuning in het leiden van een goed leven, is echter nog steeds een aandachtsgebied van de geestelijk verzorger, hoewel de vormen ervan anders en meer divers zijn geworden. Ook zijn er ontwikkelingen gaande binnen de geestelijke verzorging – zoals de ondersteuning van professionals rondom morele kwesties, de humaniseringskant van het werk, nieuwe werkgebieden zoals geestelijke verzorging bij rampen en bij de politie – die de vraag opwerpen of de geestelijk verzorger steeds meer een moreel specialist wordt en zo ja, van waaruit die moraliteit dan geladen wordt. 

Vanuit een uiteenzetting van zingeving en de ethische dimensie daarvan, zal ik de rol en taken van de geestelijk verzorger op het morele vlak trachten te verhelderen.

Dr. Jos Kole (Radboudumc Nijmegen)
Ethiek en zingeving – twee handen op één buik?

We kunnen ons bezinnen op de verschuivende rol die geestelijk verzorgers en ethici spelen in ethiekondersteuning en hun vakinhoudelijke expertise bij hoe ze die rol vervullen. We kunnen daarnaast ook wat meer afstand nemen en ons afvragen hoe de domeinen zich tot elkaar verhouden waar geestelijk verzorgers en ethici voor staan: Hoe hangen ethiek en zingeving samen? Hoe verhouden moraal en al dan niet religieuze levensbeschouwing zich tot elkaar? Waar zit de overlap en waar het verschil? Welke toegevoegde waarde zou het hebben om beiden, in de klinische zorgpraktijk,  niet over één kam te scheren? Aan de hand van een aantal dichotomieën en stellingen verkennen we samen interactief een aantal antwoorden op deze vragen.

Drs. Gert van Dijk (ErasmusMC Rotterdam en KNMG)
Ethicus en geestelijk verzorger: kun je het tegelijkertijd zijn?

Zijn de functies van geestelijk verzorger en ethicus in elkaar te schuiven? Ik denk niet zomaar.  In mijn ervaring is een geestelijk verzorger iemand die patiënten, hun naasten en zorgverleners ondersteunt bij het leren omgaan en verwerken van ziekte, verlies en verdriet. Ook kan de GV’er een mediërende rol spelen tussen arts en patiënt/naasten, bijvoorbeeld als die weigeren akkoord te gaan met pijnbestrijding, sedatie en dergelijke. Dat is volgens mij iets anders dan de rol van ethicus, althans zoals die in het Erasmus MC ingevuld wordt.  De ethicus in het Erasmus MC werkt meer beleidsmatig – bijvoorbeeld door het geven van adviezen over ethisch gevoelige onderwerpen – doet onderzoek, zit moreel beraad voor, geeft onderwijs en doet consultaties bij moreel complexe problematiek in het ziekenhuis. Ik heb het idee dat daarvoor andere competenties nodig zijn dan waar de GV’er voor opgeleid is. Ik althans, zou het werk van een GV’er niet zomaar kunnen overnemen.

Drs. Ger Palmboom (Meander Medisch Centrum Amersfoort)
Geestelijk verzorger/vertrouwenspersoon/ombudsman/ethicus/? – welke term dekt de lading?

Ger Palmboom werkt als klinisch ethicus binnen de vakgroep ‘Geestelijke verzorging & Ethiek’ in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort. Tijdens het jaarsymposium neemt hij ons mee in welke verschuiving tussen ethiek en geestelijke verzorging in het Meander MC heeft plaatsgevonden (al voor zijn komst).
Waar collega geestelijk verzorgers zich vooral op de patiënt richten, richt Ger zich in eerste instantie op zorg-professionals door – geïnspireerd vanuit de presentie-benadering – gezamenlijk te zoeken naar wat goede zorg voor déze patiënt in déze context kan zijn. Ger zal ons een inkijkje geven in hoe hij analoog aan de presentiebenadering zijn werk probeert vorm te geven, hoe dat er in de dagelijkse praktijk uit ziet en hoe hij daar – samen met zijn collega’s uit de vakgroep – invulling aan geeft. Geestelijke verzorging en ethiek blijken elkaar heel goed aan te kunnen vullen en te verrijken.

Themanummer coronacrisis

Onlangs bracht de Nederlandse Vereniging voor Bio-ethiek (NVBe) een themanummer uit dat ingaat op de coronacrisis: ‘Naar een morele agenda na de coronacrisis’. In de verschillende bijdragen worden kritische vragen gesteld over het dominante, op het individu gebaseerde wereldbeeld waarbij we de maatschappij en natuur kunnen beheersen en onze bestaanscondities in de hand hebben. Maar wederom blijkt dat we niet boven de natuur staan maar er onderdeel van zijn. De waardenoriëntaties die in het themanummer naar voren komen zijn veelal ontleend aan al langer bestaande agenda’s en ideeën op het gebied van medische ethiek, zorg, milieu en natuur, recht en economie. De coronacrisis brengt deze echter samen. Ethici kunnen een belangrijke rol spelen in het proces van maatschappelijke heroriëntatie, door de normatieve vooronderstellingen te identificeren in technologie en wetenschap en in de maatregelen die worden genomen, maar ook door de ‘zachte’ waarden te expliciteren die als gevolg van de coronapandemie nodig zijn.

Bij wijze van uitzondering, vanwege de impact van de coronacrisis op ons allen, is het themanummer direct vrij beschikbaar en hier te vinden.

Onderwijsmiddag 2020 –> 2021

Vorig jaar (2020) kwam de NVBe-onderwijsmiddag helaas te vervallen. Dit o.a. in verband met Covid-19. We streven er naar om in november 2021 weer een onderwijsmiddag te organiseren, dit keer over de rol van kunst en verbeelding in ethiekonderwijs. Hoe kan beeldende kunst, muziek, literatuur of een andere vorm bijdragen aan reflectie op bijvoorbeeld beleving van ziekte en gezondheid, waarden in de zorg, morele dilemma’s of een thema binnen de bio-ethiek? Samen verkennen we de mogelijkheden, aan de hand van concrete voorbeelden uit de onderwijspraktijk.

Speciaal dossier over ethische vraagstukken in relatie tot het coronavirus

De pandemie van het corona-virus en de maatregelen die in reactie daarop worden genomen raken iedereen, wereldwijd. Patiënten en zorgprofessionals, alsmede burgers, bestuurders en bedrijven. Velen van ons worden voor zeer moeilijke beslissingen geplaatst. In de zorg, maar ook daarbuiten.

Ook veel ethici in Nederland en wereldwijd worden momenteel geconfronteerd met vele en complexe ethische vragen vanuit de huidige Covid-19 uitbraak.

Voor wie professioneel met ethische vraagstukken rond het coronavirus te maken krijgt is op de NVBe-website een speciale pagina ingericht. Dit is een initiatief van een groep van samenwerkende ethici, waar de NVBe graag een platform voor biedt.

De ethische vraagstukken die zich nu aandienen zijn grofweg in te delen in vier categorieën:

  1. Vragen over de impact van maatregelen en te trekken lessen. Denk aan public health ethische vraagstukken over de gevolgen en impact van preventieve maatregelen zoals ‘social distancing’ en het bezoekersbeleid bij ziekenhuizen en verpleeghuizen. Ook valt te denken aan verdringingsvraagstukken die zich nu voordoen in de slipstream van de Corona crisis, aangezien veel ‘gewone’ zorg en OK’s op grote schaal opgeschort zijn. Moet alle Covid voorrang krijgen, en wat betekent dat voor de behandeling van patiënten met andere aandoeningen? Verder valt te denken aan politiek-ethische vragen over welke lessen we kunnen trekken voor hoe we onze samenleving inrichten. Indringend voorbeeld is de tragische situatie van mensen die nu afgezonderd sterven, omringd door ‘maanmannetjes’.
  2. Vragen vanuit hulpverleners. Dit omvat klinisch-ethische vraagstukken vanuit individuele hulpverleners, ziekenhuizen en beroepsverenigingen om mee te denken over a) triage protocollen voor medische hulpmiddelen, beademingsapparatuur en IC bedden, en b) innovatieve behandelingen buiten een onderzoeksopzet. In breder verband worden ook professionals in bijvoorbeeld de thuiszorg, de gevangenenzorg of in asielprocedures met ethische vraagstukken geconfronteerd. In beide verbanden is moral distress een belangrijk aandachtspunt.
  3. Vragen over onderzoek. Dit betreft research ethics vraagstukken omtrent onderzoeks-protocollen naar de oorzaken (etiologie), behandeling en preventie van Covid-19. Deze protocollen worden veelal via spoedprocedures ingediend bij de Medisch-Ethische Toetsingscommissies (METCs). Ethische vragen gaan onder meer over andere vormen van toestemming (bijvoorbeeld voor gebruik van lichaamsmateriaal) en terugkoppeling van onderzoeksresultaten aan deelnemers.
  4. Maatschappelijke impact. Dit betreft maatschappelijk ethische vraagstukken over de uiteenlopende impact van Corona op de maatschappij. 

U vindt deze indeling terug in het dossier. Bovendien is er nog een pagina waar u links naar overige interessante websites kunt vinden.

Klik hier om naar het Covid-19 dossier te gaan. Het dossier is gevuld met ondersteuning van Eveline van der Plas uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

Voor vragen over dit dossier kunt u contact opnemen met André Krom (NVBe bestuur, info@nvbe.nl) of Annelien Bredenoord (A.L.Bredenoord@umcutrecht.nl) en Martine de Vries (M.C.deVries@lumc.nl) als coördinatoren vanuit de samenwerkende ethici.

Coronadossier uitgebreid met achterliggende database

Het Covid-19 dossier is nu uitgebreid met de achterliggende database van bijna 300 artikelen. Dat draagt er aan bij dat relevante literatuur zoveel mogelijk op één plek te vinden is.

De database over ethiek en Covid-19 is samengesteld door Carlijn Damsté en Annemieke Jalink (IQ healthcare, vakgroep Ethiek van de Gezondheidszorg, Radboudumc). Zij hebben in de periode van begin maart 2020 tot en met eind juni 2020 wetenschappelijke tijdschriften* en publieke platforms** structureel geraadpleegd voor ethische artikelen over Covid-19.

De database heeft dezelfde indeling als het Covid-19-dossier op de NVBe website. Per thema vindt u een los pdf-document met de bijbehorende artikelen uit de database, waarbij sommige artikelen in meerdere thema’s voorkomen. De losse pdf-documenten kunt u bij de betreffende thema’s vinden.

*New England Medical Journal, JAMA, BMJ, Lancet, American Journal of Bioethics, Journal of Medical Ethics, Medicine & Philosophy, Public Health Ethics, NTvG
**Trouw, NRC, Volkskrant, Correspondent, Medisch Contact

Onderwijsmiddag NVBe 2019

Op 12 november 2019 organiseerde de NVBe haar jaarlijkse onderwijsmiddag; een inspiratiemiddag voor docenten van (bio-)ethiek onderwijs aan niet-filosofen. Het thema was: onderwijs over wetenschappelijke integriteit.
 
4 inspirerende sprekers lieten op een interactieve manier zien hoe zij hun onderwijs over wetenschappelijke integriteit vorm geven en vertelden waarom ze dat op die manier doen:
 
Dr. Luca Consoli van de Radboud Universiteit Nijmegen
https://www.ru.nl/personen/consoli-l/
 
 
– Drs. Giulia Inguaggiato van het Amsterdam UMC, locatie VUmc
 
Dr. Mariette van den Hoven van de Universiteit Utrecht
 
Er kwamen verschillende werkvormen aan bod en er was volop ruimte om met elkaar in discussie te gaan over verschillende invullingen van wetenschappelijke integriteitsonderwijs, zowel tijdens de bijeenkomst als tijdens de borrel na afloop.
 
Hier kunt u enkele foto’s van de middag vinden.
 
De NVBe Onderwijsmiddag 2019 vond plaats op 12 november 2019. Locatie: Het Huis Utrecht.